Sabotage in Berlijn legt kwetsbaarheid van kritieke verbindingen bloot

Begin januari kwam een deel van Berlijn door een brand in een brug met stroomkabels meerdere dagen zonder stroom te zitten.¹ Midden in de winter betekende dat voor tienduizenden huishoudens en bedrijven: geen elektriciteit, geen verwarming en geen internet.² Het was geen technische storing, maar opzettelijke brandstichting bij een kabelbrug nabij de elektriciteitscentrale in Lichterfelde.³ Ruim 45.000 woningen en zo'n 2.200 bedrijven kwamen zonder stroom te zitten. Het duurde vervolgens dagen voordat de stroomvoorziening via tijdelijke bekabeling was hersteld.

De Duitse politie en het stadsbestuur gaan uit van sabotage. Een links-extremistische groepering die zichzelf "Vulkangruppe" noemt, eiste de aanslag op in een verklaring.⁴ De politie acht die claim geloofwaardig, hoewel onderzoek naar de exacte identiteit van de betrokkenen nog loopt.

Buiten Duitsland kreeg het incident relatief weinig aandacht. Toch zijn de implicaties van het incident groot omdat het laat zien hoe vitale infrastructuur relatief makkelijk ontwricht kan worden, en met grote gevolgen voor de maatschappij. Ook voor Nederland zijn die implicaties van groot belang.

Het incident in Berlijn past in een breder patroon: sabotage van infrastructuur bevindt zich in een grijs gebied tussen activisme, extremisme en hybride dreiging. De Vulkangruppe is volgens Duitse veiligheidsdiensten al sinds 2011 actief in Berlijn en Brandenburg.⁵ Hun doelwitten: kabelschachten, hoogspanningsleidingen, telecomverbindingen en energie-installaties. Door deze acties wordt de kwetsbaarheid van publieke systemen zichtbaar.

Opvallend genoeg is voor dit soort aanslagen geen al te specialistische kennis nodig. Deskundigen wijzen erop dat cruciale knooppunten in de energie-infrastructuur vaak relatief eenvoudig te identificeren zijn en dat sabotage met simpele middelen, zoals brandstichting, kan worden uitgevoerd.⁶ De impact komt niet voort uit technische complexiteit, maar uit het raken van fysieke schakels die in de praktijk minder robuust blijken dan gedacht.  

De relevantie voor Nederland zit niet in de verwachting dat precies hetzelfde scenario zich hier kan voordoen. De relevantie zit in de vergelijkbare onderliggende kwetsbaarheid. Ook hier groeit de afhankelijkheid van ononderbroken stroomvoorziening, gedreven door elektrificatie, digitalisering en de concentratie van functies in stedelijke gebieden.

Het incident in Berlijn roept concrete vragen op voor bestuurders en toezichthouders. Hoe kwetsbaar zijn onze netten voor zulke sabotage? Hoeveel uitval is acceptabel? Hoelang mag herstel duren voordat maatschappelijke ontwrichting intreedt? En wie draagt de verantwoordelijkheid als een storing niet na enkele uren maar pas na meerdere dagen wordt opgelost?  

Voor energiebedrijven en netbeheerders zijn storingsminuten geen abstracte KPI's maar graadmeters voor operationele veerkracht, reputatierisico en de leveringsplicht die zij hebben. In Berlijn zaten ongeveer 45.000 woningen en zo'n 2.200 bedrijven meerdere dagen zonder stroom en basisvoorzieningen. Voor zorginstellingen, logistieke bedrijven, industrie en stedelijke dienstverlening betekent dit directe keteneffecten en verhoogde gezondheids- en veiligheidsrisico's.

Organisaties kunnen nu al concrete stappen zetten om hun paraatheid te vergroten op een ’Berlijns scenario’. Dat begint met het nader vaststellen van de eigen net-technische kwetsbaarheden, en een eventuele herijking van acceptabele hersteltijd per kritisch proces, inclusief scenario's voor verschillende weersomstandigheden en piekbelasting tijdens een crisis.

Sabotage vraagt om het oefenen van scenario’s waarin elektriciteit, warmte en communicatie meerdere dagen tegelijk uitvallen. In zulke situaties moet vooraf zijn vastgelegd welke verbindingen herstelprioriteit krijgen, welke belangen zwaarder wegen en wie daarover besluit. Zonder deze afspraken ontstaat tijdens een langdurige verstoring vertraging in herstel en besluitvorming.

De sabotage in Berlijn toont dat fysieke aanvallen op energie-infrastructuur geen theoretische risico’s zijn, maar een reële stresstest voor bestuur en operatie. Maar de implicaties reiken verder dan de energie-infrastructuur zelf. De kernvraag voor Nederlandse organisaties die werken met of aan maatschappijkritische processen is ongemakkelijk maar noodzakelijk: als een kritieke schakel dagenlang uitvalt, is dan helder wie beslist, wat prioriteit krijgt en hoe herstel wordt georganiseerd zonder maatschappelijke ontwrichting?  

Meer weten over hoe u uw bedrijf weerbaar kunt maken? Neem contact op met ons zodat we deze aanpak samen concreet kunnen maken voor uw organisatie.

¹ Tagesschau, ‘Stromausfall in Teilen Berlins: Linksextreme Gruppe bekennt sich’, 5 januari 2026, https://www.tagesschau.de/inland/regional/berlin/stromausfall-vulkangruppe-100.html

² Tagesschau, ‘Nach Stromausfall: Beamtenbund sieht kritische Infrastruktur gefährdet’, 10 januari 2026, https://www.tagesschau.de/inland/innenpolitik/beamtenbund-blackout-100.html

³ Tagesschau, ‘Stromausfall in Berlin: Was über die „Vulkangruppen" bekannt ist’, 5 januari 2026, https://www.tagesschau.de/inland/innenpolitik/vulkangruppe-anschlag-berlin-100.html

⁴ Tagesspiegel, ‘Tatortfotos zeigen brennende Kabel: Vulkangruppe bekennt sich zu Anschlag’, 4 januari 2026, https://www.tagesspiegel.de/berlin/tatortfotos-zeigen-brennende-kabel-linksextreme-vulkangruppe-bekennt-sich-zu-anschlag-auf-stromversorgung-in-berlin-15100260.html

⁵ Rbb24, ‘"Vulkangruppe" weist Russland-Spekulationen zurück’, 7 januari 2026, https://www.rbb24.de/politik/beitrag/2026/01/vulkangruppe-berlin-stromausfall-gaskraftwerk-russland-bekennerschreiben.html  

⁶ Rbb24, ‘Experte: Täter brauchen für Anschläge auf Infrastruktur kein spezielles Wissen’, 9 oktober 2025, https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2025/10/stromausfall-anschlag-berlin-treptow-koepenick-brandenburg-tesla.html  

⁷ Rbb24, ‘Vulkangruppe: Bekennerschreiben nach Stromausfall in Berlin’, 6 januari 2026, https://www.rbb24.de/politik/beitrag/2026/01/vulkangruppe-berlin-stromausfall-gaskraftwerk-russland-bekennerschreiben.html

⁸ Rbb24, ‘Massiver Stromausfall im Süden Berlins nach Brand’, 3 januari 2026, https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2026/01/berlin-sueden-massiver-stromausfall-nikolassee-zehlendorf-wannsee-lichterfelde-verteilerstation-brand.html