Inlichtingendiensten zeggen het hardop: bestuurders defensiebedrijven zijn Russisch doelwit
en gezamenlijke waarschuwing
Europese inlichtingendiensten waarschuwen voor een toenemende Russische dreiging tegen bestuurders van defensiebedrijven. Maar liefst vijf inlichtingendiensten beschrijven gezamenlijk tegenover de Financial Times verijdelde plannen en observaties van dagelijkse patronen, thuis en op het werk. Verschillende bestuurders hebben daarom de afgelopen maanden op advies van veiligheidsdiensten hun persoonlijke beveiliging uitgebreid.1 Nederlandse veiligheidsdiensten waarschuwen directies van defensiebedrijven voor mogelijke aanslagen op hun leven, meldt de NRC.2
Die waarschuwingen vragen om actie bij bedrijven die bijdragen aan enige vorm van militaire steun aan Oekraïne. Hier rekenen we ook toeleveranciers aan bijvoorbeeld onze eigen krijgsmacht toe. De dreiging raakt de mensen die besluiten nemen over productie, leveringen en samenwerking. Hun functie kan hen persoonlijk interessant maken voor een buitenlandse inlichtingendienst, ook buiten de werkplek. Hun woonomgeving en dagelijkse gewoonten verdienen daarom aandacht in de beveiliging van de persoon én onderneming.
Een topman onder permanente bescherming
Onder andere bij Rheinmetall heeft die dreiging ingrijpende gevolgen. In 2024 ontdekten Amerikaanse en Duitse inlichtingendiensten een Russisch aanslagplan tegen topman Armin Papperger. Hij sprak zich openlijk uit voor het bewapenen van Oekraïne en staat aan het hoofd van een groot Europees defensieconcern. Volgens Papperger wordt hij inmiddels dag en nacht beschermd door particuliere beveiligers en politie.3 Duitse media meldden dat Pappergers persoonsbeveiliging vergelijkbaar is met die van de bondskanselier.4
Volgens de inlichtingendiensten worden verkenning, logistiek, planning en uitvoering van Russische operaties over verschillende personen of groepen verdeeld. Daarbij kan worden samengewerkt met criminele organisaties. Een inlichtingenofficier wijst op het psychologische doel: mensen laten twijfelen voordat zij zakendoen met Oekraïne.5 Persoonlijke dreiging kan zo doorwerken in zakelijke beslissingen. Onzekerheid over de veiligheid van hun naasten zet bestuurders onder druk. Statelijke actoren spelen daarop in om beslissingen over leveringen of samenwerkingen te beïnvloeden.
Ook het mkb is doelwit
Nu blijkt dat de aandacht bovendien niet beperkt blijft tot de bekende namen van grote bedrijven. Inlichtingendiensten zien ook een verhoogde dreiging voor leidinggevenden en personeel van kleinere bedrijven, vooral producenten van drones en onderdelen.6
In Beieren, bijvoorbeeld, werd een Duitse ontwikkelaar en fabrikant van drones volgens Tagesschau vermoedelijk vanwege zijn openlijke steun aan Oekraïne een doelwit. Hij vertelde in interviews en op sociale media hoe zijn producten werden ingezet voor de oorlog aldaar.7 Een verdachte verzamelde vanaf december 2025 in opdracht van een Russische inlichtingendienst informatie over de ondernemer op het internet en filmde zijn werkplek, aldus de Duitse aanklager.
Een tweede verdachte zou de opdracht later hebben overgenomen. Zij ging naar het adres waar de ontwikkelaar stond ingeschreven en maakte daar filmopnamen. Volgens de aanklager dienden de verkenningen vermoedelijk ter voorbereiding van verdere inlichtingenoperaties tegen hem.8 Een concreet voorbeeld waarin we zien dat ook ondernemers verbonden aan kleinere bedrijven doelwit zijn.
Een beperkte omvang of geringe bekendheid betekent dus niet dat kleinere bedrijven minder risico lopen. Signalen leiden nu vooral naar executives, echter kan regulier personeel eveneens een verhoogd risico lopen.
Wat zijn de methodes van een dreigingsactor?
Een dreigingsactor kan informatie over een ondernemer uit uiteenlopende bronnen combineren. Een zakelijk profiel maakt zijn functie en contacten zichtbaar maar andere gegevens kunnen inzicht geven in zijn woonomgeving, gezin of gewoonten. Ook informatie die jaren geleden is geplaatst kan, onbewust, nog lang relatief makkelijk te vinden zijn op het internet.
Hoeveel een vergeten account kan prijsgeven, bleek bij een MIVD-directeur. In augustus berichtte NOS, op basis van onderzoek van de Volkskrant, dat zijn Strava-account openbaar was. Journalisten konden uit zijn fiets- en hardloopactiviteiten onder meer zijn woonadres en vakanties afleiden. De MIVD-directeur verklaarde niet te hebben beseft dat het account nog actief was. Hij had de app verwijderd, maar zijn account niet gewist. Na vragen van de krant werd het account afgeschermd en verzocht hij om verwijdering. Volgens Defensie betreurde hij de gang van zaken.9
De gegevens die een bestuurder zelf uit het oog is verloren, kunnen voor buitenstaanders nog toegankelijk zijn. De journalisten konden die informatie relatief eenvoudig en zonder bijzondere bevoegdheden vinden. Met gericht onderzoek kan een bestuurder zulke gegevens laten opsporen en afschermen voordat iemand er misbruik van maakt.
Niet alleen de persoon zelf verdient aandacht, ook de sociale omgeving is van groot belang. Tijdens een eerder onderzoek van Proximities naar een bestuurder bleek een socialmedia account van de desbetreffende partner voldoende om de lokatie van het thuisadres te achterhalen. Ook wat naasten delen, kan dus informatie prijsgeven die de betrokkene zelf zorgvuldig probeert af te schermen.
Laat persoonlijke exposure onderzoeken
Welke bestuurders en sleutelfiguren als eerste worden onderzocht op persoonlijke blootstelling, bepaalt de security officer samen met het bestuur. Wat iemand doet, met wie hij zakendoet, hoe zichtbaar hij is en wat er over dreigingen bekend is, wegen daarin mee. Spreek meteen af wie de bevindingen beoordeelt en wie de maatregelen uitvoert.
Met de Online Exposure Scan onderzoekt Proximities, binnen een afgesproken scope en met passende toestemming, welke informatie over een persoon en diens omgeving vindbaar is in openbare en semi-openbare bronnen. De onderzoekers laten zien welke gegevens beschikbaar zijn, hoe een buitenstaander erbij kan komen en welke kwetsbaarheden daaruit volgen. In een persoonlijke briefing worden de bevindingen vertaald naar concrete mitigerende maatregelen.10
Wanneer de situatie daar aanleiding toe geeft onderzoekt Proximities met een dreigingsanalyse van welke actoren de dreiging uitgaat, welke mogelijkheden zij hebben en hoe die risico's gemitigeerd moeten worden. Met een Physical Exposure Scan wordt ten slotte de beveiliging van de fysieke (woon)omgeving beoordeeld. Hiermee bepalen we welke aanvullende fysieke beveiligingsmaatregelen nodig zijn om de bestuurder en diens gezin te beschermen.11
Bij Rheinmetall heeft een aanslagplan tot permanente bescherming geleid; in Beieren werden een werkplek en een privéomgeving verkend. Deze gebeurtenissen geven andere defensiebedrijven aanleiding om hun eigen veiligheidssituatie te laten beoordelen: laat onderzoeken welke informatie over bestuurders beschikbaar is, pak vermijdbare exposure aan en zorg dat de afgesproken maatregelen worden uitgevoerd.
Bronnen
1. Sam Jones, Laura Pitel en Sylvia Pfeifer, Russia steps up bid to kill European defence chiefs, spy agencies warn, Financial Times, 11 oktober 2026.
2. Tom-Jan Meeus, ‘Bestuurders van Nederlandse defensiebedrijven zijn doelwit Russische aanslagen’, NRC, 11 oktober 2026. Aangeleverde pdf.
3. Jones, Pitel en Pfeifer, Russia steps up bid to kill European defence chiefs, spy agencies warn.
4. Axel Spilcker, ‘Armin Papperger: Rheinmetall-Chef wird geschützt wie der Bundeskanzler’, Kölner Stadt-Anzeiger, 27 augustus 2025.
Die Zeit, ‘Armin Papperger: Sicherheitspanne bei Rheinmetall-Chef’. Door Benjamin aangeleverde bron.
5. Jones, Pitel en Pfeifer, Russia steps up bid to kill European defence chiefs, spy agencies warn.
6. Ibidem.
7. Florian Flade, Russische Geheimdienste: Rüstungsbranche im Visier, WDR/Tagesschau, 25 maart 2026.
8. Der Generalbundesanwalt beim Bundesgerichtshof, Zwei Festnahmen wegen mutmaßlicher geheimdienstlicher Agententätigkeit, 24 maart 2026. Tekst gecontroleerd via de publicatie van de GBA op Presseportal.
9. NOS, MIVD-directeur had openbaar account op sportapp Strava, huisadres te achterhalen, 7 augustus 2026, op basis van de Volkskrant.
10. Proximities, Online Exposure Scan, productpagina, zonder publicatiedatum; geraadpleegd 14 oktober 2026.
11. Ibidem.
Blijf op de hoogte
abonneer je
nu
Schrijf je in op onze nieuwsbrief en ontvang
de nieuwste inzichten rechtstreeks in je inbox.