Executive recruitment en screening: Wie benoemt, neemt verantwoordelijkheid

In september 2020 was de nieuwe topman van de Volksbank genoodzaakt zijn Amerikaanse permanente verblijfsvergunning in te leveren. Niet omdat hij niet meer naar de Verenigde Staten wilde terugkeren. Maar omdat bij zijn benoeming de internationale compliance-exposure over het hoofd was gezien: als houder van een Amerikaanse green card dreigde de bank onder het Amerikaanse sanctieregime te vallen, met een verzwaarde compliance-last als gevolg.¹ Volgens een ingewijde, geciteerd door Het Financieele Dagblad, kostte het daaropvolgende juridische onderzoek de bank bijna twee ton.² Twee directeuren vertrokken uit onvrede over hoe de Volksbank met deze kwestie omging; van één is bekend dat de vertrekpremie uitkwam op 374.000 euro.³ De casus haalde wekenlang de media.

Dit is geen incident over een persoon. Het is een incident over een benoemingsproces waarin de context en risico's van de functie onvoldoende zijn gewogen.

Executive recruitment beweegt zich in een omgeving die structureel complexer is geworden. Topbestuurders opereren vaker internationaal, hebben verbindingen met buitenlandse organisaties en vervullen rollen waarbij hun persoonlijke achtergrond direct raakt aan geopolitieke, juridische of reputatiegevoelige omstandigheden. De compliance-afdeling van de Volksbank signaleerde het risico pas nadat de benoeming was gedaan.⁴ Dat is een incident dat organisaties zich niet kunnen veroorloven te herhalen.

De Volksbank staat niet alleen. In oktober 2025 berichtten Follow The Money en Omroep Brabant dat een senior manager bij Philips in 2024 had meegevochten met het Israëlische leger.⁵ Philips reageerde niet inhoudelijk. Of er juridische consequenties volgen, is nog onduidelijk. Maar de reputatievraag was al publiekelijk gesteld, zonder dat de organisatie er grip op had.⁶

Wat beide casussen gemeenschappelijk hebben, is niet het type risico. Het is het moment: de organisaties werden geconfronteerd met informatie die eerder bekend had kunnen zijn, maar niet systematisch was onderzocht. Niet omdat de informatie verborgen was, maar omdat er geen expliciet risicokader bestond dat dit soort exposure vooraf weegt.

Executive screening vraagt een ander vertrekpunt: niet "voldoet iemand aan de vereisten", maar "welke risico's zijn verbonden aan deze rol, in deze specifieke context?" Een VOG of diplomaverificatie beantwoordt de eerste vraag. Het tweede vraagt om een ander type onderzoek: naar financiële kwetsbaarheid, internationale connecties en mogelijke belangenverstrengeling. En naar context die geen database bevat, maar die via gedegen onderzoek en persoonlijke interviews door intelligence-professionals wel boven tafel komt. Juist bij executives, waar juridische en publieke exposure groot is, zit de meest relevante informatie zelden in een register.

Een professioneel screeningsproces maakt een helder onderscheid in drie stappen: verifiëren, beoordelen en beslissen. De eerste twee zijn het domein van de screeningspartij. De beslissing blijft altijd bij de werkgever. Dat is niet alleen juridisch correct, het is ook bestuurlijk noodzakelijk: de organisatie moet haar keuze kunnen verantwoorden, richting toezichthouders, aandeelhouders en de buitenwereld. Wie vooraf een rolgebonden risicokader heeft vastgelegd en de afwegingen heeft gedocumenteerd, staat bij een later incident niet met lege handen.

De vraag die vooraf gesteld moet worden

De vraag bij een executive benoeming beperkt zich niet tot: is deze persoon geschikt? De vraag is: kunnen wij als organisatie onderbouwen waarom wij deze persoon toegang hebben gegeven tot deze positie, met alle bijbehorende risico's? Wie die vraag niet vooraf stelt, beantwoordt haar alsnog achteraf.

Bij Proximities helpen we organisaties weerbaar te worden tegen wezenlijke securityrisico’s. Ons doel is uw bedrijf te helpen met het inzichtelijk maken van risico's en op maat gemaakte oplossingen te bieden, zodat de risico's geen belemmering hoeven te vormen voor de bedrijfscontinuïteit. Dit stelt u in staat stelt met vertrouwen zaken te blijven doen.

Wilt u meer informatie over hoe een gedegen screeningsbeleid en -proces uw organisatie kan helpen bij de benoeming van kritieke functies, neem dan contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek.

Bronnen

¹ Accountancy Vanmorgen, 4 september 2020. Volksbank-topman levert vandaag green card in.  

² Het Financieele Dagblad, geciteerd via Accountancy Vanmorgen, september 2020.  

³ RTL Nieuws, Volksbank-directeur intern toezicht weg na rel rond greencard.  

⁴ Accountancy Vanmorgen, 4 september 2020.  

⁵ Follow The Money / Omroep Brabant, 18 oktober 2025. Philips-topman vocht mee met Israëlisch leger. ⁶ Omroep Brabant, 18 oktober 2025.

‍